In memoriam: Vluchthelper Hasso Herschel

Hasso Herschel, een van de bekendste tunnelhelpers uit de Koude Oorlog, is in Duitsland op 91‑jarige leeftijd overleden. Tijdens de DDR‑dictatuur maakte hij deel uit van het ondergrondse verzet: via een zelfgegraven tunnel hielp hij tientallen mensen ontsnappen naar West‑Berlijn.

Een jeugd in een verdeelde wereld
Hasso Herschel werd in 1935 geboren in Dresden, een stad die na de oorlog in de Sovjetzone terechtkwam. Als jonge man botste hij al vroeg met het DDR‑regime: na deelname aan de opstand van 17 juni 1953 werd hij opgepakt en van school gestuurd. Zijn leven werd getekend door voortdurende botsingen met de autoriteiten, culminerend in een veroordeling tot vijf jaar gevangenisstraf wegens vermeende ‘Wirtschaftsverbrechen’.

De vlucht en een belofte
In oktober 1961, kort na de bouw van de Berlijnse Muur, wist Herschel met een geleend Zwitsers paspoort naar West-Berlijn te ontsnappen. Hij had met zijn familie een pact gesloten: wie als eerste de vrijheid bereikte, zou alles doen om de anderen te helpen ontsnappen. Die belofte werd het kompas van zijn leven.

Tunnel 29: een meesterstuk van moed
In 1962 sloot Herschel zich aan bij een groep studenten die een tunnel groef van West- naar Oost-Berlijn. Vanuit een kelder aan de Bernauer Straße werkten ze maandenlang in het geheim aan een 120 meter lange ondergrondse route. Herschel coördineerde de vluchtelingen, groef mee en hielp bij het organiseren van materiaal — soms zelfs door gereedschap te stelen van een begraafplaats.
Op 14 september 1962 bereikten 29 mensen via deze tunnel de vrijheid, onder wie Herschels zus en nichtje. De actie werd wereldnieuws en groeide uit tot een symbool van verzet tegen de Muur.

Jaren van ondergrondse strijd
Herschel bleef bijna tien jaar actief als vluchthelper. Hij werkte mee aan meerdere tunnelprojecten en gebruikte later ook omgebouwde auto’s, waaronder een Cadillac met een verborgen compartiment waarin tientallen mensen werden gesmokkeld. Zijn inzet maakte hem tot een van de meest succesvolle vluchthelpers van de Duitse deling.

Erkenning en nalatenschap
In 2012 ontving Herschel het Bundesverdienstkreuz, samen met andere vluchthelpers die levens op het spel hadden gezet om anderen te bevrijden. Vanaf 2010 was hij actief bij de organisatie Berliner Unterwelten, waar hij als tijdgetuige meewerkte aan de vrijlegging van oude tunnels en lezingen gaf over zijn ervaringen.

Overlijden
Hasso Herschel overleed op 21 mei 2026, 91 jaar oud, in de Uckermark. Zijn dood werd in Duitsland breed uitgemeten: een laatste eerbetoon aan een man die met gevaar voor eigen leven vocht voor vrijheid — gewapend met niets meer dan vastberadenheid, een schep en een belofte.