Eulenspiegel: ‘Alleen officieel goedgekeurde naakte vrouwen in de Republiek’

Plotseling was er spot, kritiek en gepraat over de duur van coïtus in de DDR: vanaf de jaren vijftig zocht de streng gereguleerde staatspers succes met kleurrijke, frisse amusementspagina’s – en een snuifje seks. Eulenspiegel was een tijdschrift dat voortkwam uit de satirische frisse wind, die sinds 15 april 1946 onder licentie van de Sovjet- pers verscheen. De Eulenspiegel was het enige satire-tijdschrift in de DDR. Vaak was de vraag groter dan de editie, die beperkt was tot 500.000 door gebrek aan papier.

De hoge commissaris is boos. Half juni 1953 citeert de hoogste Sovjetopziener in de DDR, Vladimir Semyonov, de leidende redacteuren van de republiek als schooljongens. Rusteloosheid heeft het land in zijn greep en de machtige man uit de USSR predikt dat een goede journalist zich als een pianist moet gedragen: hij speelt soms hoge, soms lage noten, soms piano, soms forte, varieert het tempo en verrast met nieuwe melodieën.

“Maar wat doe je?”, Snauwt hij naar de hoofdredacteur van ‘Neues Deutschland’, die in ieder geval de belangrijkste krant in de DDR leidt. “Je speelt het ene nummer keer op keer met één vinger …” Semyonov trommelt met zijn wijsvinger op de denkbeeldige pianotoetsen: “Hänschen klein, ging alleen …”

De DDR-pers stond inderdaad voor een dilemma. De staat wilde ze beheersen en sturen, maar het resultaat was verveling en lof. Zelfs vóór de opstand op 17 juni vonden kenners als Semjonow, al in Hitlers tijd als Sovjetdiplomaat in Berlijn, dat de pers humoristischer en vermakelijker moest worden om niet volledig voorbij het leven van haar lezers te schrijven.

De DDR-leiding reageerde snel. Kort na de hardnekkige opstand verschenen er twee nieuwe, veelkleurige publicaties die meer plezier, vrijheid en variatie zouden moeten bieden: het culturele tijdschrift ‘Das Magazin’ en het satire-boekje ‘Eulenspiegel.’

Plotseling werden politieke grappen en illustraties gedrukt. Journalisten beloofden een ‘onvergankelijk scherpe blik’ en ontdekten af ​​en toe zelfs misstanden in de ‘Eulenspiegel’. Maar dat is nog niet alles: voor het eerst konden DDR-burgers erotische verhalen lezen en zich elke maand verwonderen over een naaktfoto voor vrouwen in de “Magazin”. In de jaren 70 brak “Dr. Schnabl”, de Oswald-collega uit het oosten, taboes in rijen door openlijk te schrijven over de duur van coïtus en “seks zonder liefde”.

Het was een culturele revolutie in een land waarvan de politiek voorgeschreven vrijheid van plezier alleen werd overtroffen door de nog preutsere seksuele moraal. En toch was wat klonk als plotselinge vrijheid niets meer dan een poging om ontevreden burgers op te warmen voor socialisme. Omdat zelfs de nieuwe, al snel zeer populaire tijdschriften propaganda gebruikten – vermomd in een glinsterende en soms kritische gedaante.

Het begon in januari 1954 met ‘Das Magazin’, waarvoor bekende auteurs als Christa Wolf, Anna Seghers en Arnold Zweig schreven. De voormalige hoofdredacteur Manfred Gebhardt herinnerde zich ‘als een kleurrijke vlinder’ dat het tijdschrift in een ‘grijs alledaags leven’ terechtkwam. Sterker nog, het blad kreeg al snel een cultstatus, vooral dankzij de jonge Werner Klemke. De internationaal geprezen illustrator tekende later 35 jaar lang sensuele en humoristische omslagfoto’s, vaak over het onderwerp liefde. Zijn handelsmerk: een zwarte kat die hij ergens op de foto verborg. Als hij het dier wegliet, veroorzaakten de woedende protesten.

Geef een reactie