Manuscript van ‘Akte Kanal’ lag jaren in de la

Roland Schreyer uit Voerde schrijft in ‘Akte Kanal’ over zijn vlucht uit de DDR in 1988. “Het was een krankzinnig en levensbedreigend bedrijf.”

Een vlucht onder de Muur door, nèt voor de val van de Muur. Dat is precies wat Roland Schreyer deed met zijn vrouw Monika, zijn toen elf jaar oude dochter Frauke en zijn vader: het gezin vluchtte in 1988 uit de DDR. Onder de ogen van de grenswachters, beroofd in een kanaal door de grensfaciliteiten. De muur viel in november 1989. En de grinnik die vandaag, 31 jaar later, zou kunnen ontstaan door deze ironie, wordt onderdrukt door de woorden van Roland Schreyer tegen zijn kleinzoon: “Als ons leven ons van de grens was afgenomen, zou je moeder je niet je leven hebben kunnen geven . “

Omdat dat het was: een spectaculaire, een krankzinnige, een levensbedreigende actie. Vandaag woont en werkt Roland Schreyer als leraar in Voerde. En, 20 jaar na de vlucht, schreef hij er een boek over: ‘Akte Kanal’.

Roland Schreyer keek in de DDR naar West-TV, zijn dochter hing Bravo-posters op en hij zelf werkte als grenstechnicus. Eerst vluchtte hij zelf middels een bezoekvisum naar de BRD om vervolgens niet meer terug te keren, naderhand haalde hij zijn familie op.

“Het werd mij duidelijk dat dit een gevaarlijk systeem was”, zo vertelt Schreyer. Op een milde mei-nacht sloop Roland Schreyer in een stuk bos waarvan hij wist dat de Wirbke-rivier van oost naar west stroomde. “Het bos maakte al deel uit van de DDR”, zegt hij, ook al lag het achter de vestingwerken. Met een duikpak, koevoet, zaag en lamp verkende Schreyer de loop van de rivier. Zaagde vier roosters door, en ging maar door. Gehoopt dat de draaikolk, die in een kanaal was verdwenen, de grens ondergronds zou oversteken.

Maar toen Roland Schreyer voor het eerst opdook, zat hij midden in het grenscomplex en zag hij de laarzen van de bewakers. “Ze kijken niet altijd in zo’n gat,” zei hij tegen zichzelf, terwijl hij door het volgende rooster zag dat naar de oostkant leidde. Hij markeerde de draad die bijna onzichtbaar was over de stroom. Vier uur later wist hij hoe hij zijn actie moest uitvoeren.

En zo ging het. Zijn vrouw Monika Schreyer, op de hoogte gebracht door een tussenpersoon, pakte haar dochter op weg naar het zwembad en reed naar haar zus. Zij was de enige die weet had van de plannen. “Je wordt neergeschoten,” had ze geschokt gereageerd. En toen Monika ‘s nachts haar man bij de kanaalingang ontmoette met haar dochter en schoonvader moest snel gehandeld worden.

De vluchtpoging liep voorspoedig. De vier kwamen zonder problemen door het kanaal, het meisje piepte niet, alleen de schoonvader verloor onderweg zijn tas. “Deze ‘zwemt’ naar het westen,” zei Roland Schreyer destijds. Toen ze in de BRD aan kwamen lachte iedereen omdat opa zelfs zijn scheerapparatuur had ingepakt. “Ik heb nooit een seconde geloofd dat er echt iets zou kunnen gebeuren”, herinnert Monika zich vandaag de dag in haar prachtige kleine huis in Voerde.

De Schreyers hadden geen spijt van de ontsnapping, zo kort voor het einde van de DDR. Ironie of niet. “Het was niet te voorzien”, zegt Roland. De Schreyers stuurden de Stasi uiteindelijk een ansichtkaart uit het westen. Volgens Schreyer betaalde de Bild-krant 5.000 euro voor het verhaal. De Wirbke-vallei wordt nu de Schreyer-vallei genoemd.

Schreyer had het manuscript voor het boek 20 jaar in zijn la liggen. “Ik heb het gepubliceerd zodat de nieuwe generatie het kan lezen, een generatie die de DDR niet meer kent”, zo besluit Roland Schreyer.

Foto: Roland Schreyer

Geef een reactie