Ex-DDR-baas Egon Krenz wordt 85 – en bekritiseert wapenleveringen

“We worden nog steeds grotendeels geregeerd en bestuurd door het Westen”, klaagt het voormalige DDR-staatshoofd en partijleider meer dan 30 jaar na de hereniging.

Egon Krenz leidt een rustig leven aan de Oostzee. Sinds de dood van zijn vrouw vijf jaar geleden is het gezin nog hechter geworden, zegt hij. “Ik ben echt trots op mijn kinderen, schoonkinderen, kleinkinderen en nu zelfs een achterkleinkind.” Maar het voormalige DDR-staatshoofd en partijleider is niet zomaar een gepensioneerde huisvader. Hij leest, hij schrijft, hij doceert. Naar zijn mening moet er te veel worden rechtgezet, te veel om te corrigeren, zelfs meer dan 30 jaar na het einde van de DDR.

“Ik heb nog steeds kritiek op de manier waarop de vereniging tot stand is gekomen”, zegt Krenz in een interview op zijn 85e verjaardag. Hij spreekt precies aan de telefoon, bijna klaar voor de pers, routinematig afwisselend zelfverdediging en een aanval. “We worden nog steeds grotendeels vanuit het Westen geregeerd en bestuurd”, klaagt hij. Velen voelden zich tweederangsburgers, het land was verdeeld, sommige media verspreidden onwaarheden en er was te weinig respect voor DDR-biografieën. Dit betekent waarschijnlijk ook zijn eigen biografie. Want niet alleen voormalige DDR-oppositieleden praktiseren scherpe kritiek. De SPD-politicus Wolfgang Thierse beschuldigde de ex-functionaris van het witwassen van de DDR en het communistische systeem. De voormalige pastoor en bondspresident Joachim Gauck sprak over “meesters die tegenwoordig handelen alsof ze de arbeiders en boeren hadden vertegenwoordigd”.

Tom Sello, in het DDR-tijdperk in de milieubeweging en tegenwoordig de Berlijnse vertegenwoordiger voor het omgaan met de SED-dictatuur, zegt in een dpa-interview over Krenz: “Zijn invloed groeide gestaag tot 1989. Hij is verantwoordelijk voor talrijke misdaden van de SED-dictatuur. Hij aanvaardt deze verantwoordelijkheid niet.” Krenz’ verlies aan belang na 1989 was ‘pijnlijk voor hem en gelukkig voor ons allemaal’. Het voormalige staatshoofd is “een zinloze gepensioneerde die geniet van de vrijheden van de democratische samenleving aan de Oostzeekust”, zegt Sello. Egon Krenz, geboren op 19 maart 1937 in Kolberg, stond van begin tot eind voor de DDR. Pioniersorganisatie ‘Ernst Thälmann’, Vrije Duitse Jeugd, Nationaal Volksleger, studies in Moskou, opklimmen tot FDJ-baas, sinds 1973 lid van het Centraal Comité van de SED, in het Politburo sinds 1983 en verantwoordelijk voor veiligheidskwesties. Lange tijd werd hij beschouwd als de kroonprins van staat en partijleider Erich Honecker, maar het was pas tijdens de onrust van de omwenteling dat Krenz op 18 oktober 1989 naar de top klom: secretaris-generaal van het Centraal Comité van de SED, Voorzitter van de Staatsraad en de Nationale Defensieraad. Maar het was te laat om de door Krenz afgekondigde ‘ommekeer’ door te drukken – en de SED aan het roer te houden met kleine concessies. Na 50 dagen aan de macht was Krenz voorbij. om de door Krenz afgekondigde ‘ommekeer’ door te drukken – en de SED aan het roer te houden met kleine concessies. Na 50 dagen aan de macht was Krenz voorbij; om de door Krenz afgekondigde ‘ommekeer’ door te drukken – en de SED aan het roer te houden met kleine concessies. Na 50 dagen aan de macht was Krenz voorbij.

De uitzetting uit de SED , die de PDS was geworden, volgde, de voltooiing van een ideologisch levenswerk. En tot slot het proces voor de Berlijnse rechtbank vanwege de doden aan de binnen-Duitse grens. In augustus 1997 werd Krenz veroordeeld tot zes en een half jaar gevangenisstraf wegens doodslag – een straf die in alle gevallen stand hield. Krenz diende vier jaar. Met zijn vrijlating kort voor Kerstmis 2003 ‘werd het hoofdstuk van de gevangenschap afgesloten’, zegt hij vandaag. Maar het is duidelijk dat deze straf aan hem blijft knagen: “Ik denk nog steeds dat het vonnis over mij juridisch onjuist was.” Het verbod op terugwerkende kracht zou zijn geschonden, namelijk de regel dat niemand mag worden veroordeeld na de gewijzigde wet. “Historisch gezien zal dat niet blijven duren.” Daarnaast heeft de rechtbank in het vonnis uitdrukkelijk erkend dat: dat de DDR-staatsmacht in het najaar van 1989 niet met vuurwapens en tanks ingreep, vooral niet tijdens de eerste grootschalige demonstraties in Leipzig in oktober. “De DDR had de wapens, ik was de opperbevelhebber van alle strijdkrachten, maar de verandering in de DDR en de Duitse eenheid kwam zonder dat er ook maar één schot werd gelost”, zegt Krenz, terwijl hij de gewaagde stelling aandurft: “Voor het geval dat de federale De Republiek Duitsland zou zich in 1989/90 in een soortgelijke situatie hebben bevonden als de DDR, ik ben er zeker van dat het niet zo vreedzaam zou hebben gehandeld als de DDR.”

De historicus Ilko-Sascha Kowalczuk noemt het een “legende dat Krenz de vredesapostel van Leipzig was” in zijn boek ‘Endspiel’. SED-recensent Sello zegt ook: “Persoonlijk merkte ik niet dat de heer Krenz de SED-veiligheidstroepen had afgeroepen. Bij de demonstraties in Leipzig stonden de lokale autoriteiten er alleen voor en moesten ze zelf beslissingen nemen.” Anderzijds was Krenz als lid van het Politbureau medeverantwoordelijk “voor de sociale omstandigheden in de DDR en dus voor honderdduizenden mensen die politiek werden vervolgd”. Krenz daarentegen is er zeker van dat de geschiedenis nog niet het laatste woord heeft gesproken. “Vroeg of laat zullen er zeker generaties zijn die de waarden van de DDR positiever beoordelen dan nu het geval is”, zegt hij.

Hij noemt de DDR de ‘enige Duitse staat in vredestijd’ en is verontwaardigd dat wapens uit DDR-voorraden nu ter verdediging naar Oekraïne gaan: “In 1989 hebben we niet gevochten voor een vreedzame oplossing voor politieke problemen, zodat we achteraf kunnen zien dat in Europa nieuwe oorlogen worden nu gevoerd met DDR-wapens, die de Sovjet-Unie ooit leverde voor de verdediging van ons land.” Het is een heel eigen kijk op zaken die Krenz de afgelopen jaren in meerdere boeken heeft gepresenteerd. Zijn memoires worden deze zomer gepubliceerd – het eerste van drie delen over de jaren 1937 tot 1973. De afmetingen suggereren dat Krenz nog veel van plan is.