Kinderen als instrument van staatsmacht: debat over systematisch onrecht in de DDR

In de DDR kon het stigma ‘asozial’ verstrekkende gevolgen hebben. Wie door de autoriteiten als sociaal afwijkend of onaangepast werd bestempeld, riskeerde niet alleen strafrechtelijke vervolging, maar ook het verlies van zijn of haar kinderen. Een nieuwe studie, ‘Aufarbeitung Zwangsadoptionen in der SBZ/DDR 1945–1989’, laat zien hoe ruim de bevoegdheden van de jeugdwelzijnsinstanties waren – en hoe snel armoede, instabiele leefomstandigheden of onconventionele levenskeuzes werden omgeduid tot moreel falen.

Tijdens een podiumdiscussie in de Stasi-Zentrale in Berlijn gaan drie betrokkenen op woensdag 22 april aanstaande in gesprek over deze praktijk. Onder hen zijn prof. dr. Karsten Laudien, medeprojectleider van de nieuwe studie, en prof. dr. Thomas Lindenberger, die eerder een voorstudie naar DDR‑dwangadopties uitvoerde. Ook aanwezig is Tim Steinwender, die als kind van zijn jonge moeder werd weggehaald en later zelf de geschiedenis van zijn familie reconstrueerde, onder meer aan de hand van Stasi‑dossiers.

Centraal staat de vraag hoe het label ‘asozial’, de toepassing van § 249 van het DDR‑strafrecht en het ingrijpen van de jeugdwelzijnsinstanties samen een systeem vormden dat tot diep in het privéleven ingreep. De discussie richt zich bovendien op de gevolgen die dit staatsoptreden tot op de dag van vandaag heeft voor de betrokkenen.

De avond wordt gemodereerd door dr. Michael Schäbitz, mede‑curator van de tentoonstelling exhibeo.

Datum en locatie:
22 april 2026, 18.00 uur
Stasi‑Zentrale, Campus für Demokratie, Berlijn
Online is meer informatie te vinden.