Een concert op gehoorsafstand van de Muur
Op 19 juni 1988 betrad Michael Jackson het podium op de Platz der Republik, pal naast het Reichstagsgebouw en op slechts enkele tientallen meters van de Berlijnse Muur. Voor duizenden inwoners van Oost-Berlijn bood dat een unieke kans: wie niet naar het Westen kon, hoopte het concert in elk geval te kunnen hóren.

Jackson stond niet alleen. In de dagen ervoor traden ook Pink Floyd (16 juni) en Duitse artiesten als Nina Hagen, Rio Reiser en Udo Lindenberg (18 juni) op dezelfde locatie op. De reeks trok massaal publiek — en de aandacht van de Oost-Duitse veiligheidsdiensten.

Stasi vreest nieuwe onrust
De Stasi hield de situatie nauwlettend in de gaten. Een jaar eerder waren bij concerten van Eurythmics en Genesis rellen ontstaan aan de oostkant van het Brandenburger Tor. Jongeren hadden zich verzameld om de muziek te horen en riepen leuzen als “Die Mauer muss weg!” en “Russen raus!”. De Volkspolizei greep toen hard in.

Om herhaling te voorkomen onderzocht de Auswertungs- und Kontrollgruppe (AKG) van de Stasi wekenlang mogelijke “feindlich-negative Aktivitäten”. In scholen en jeugdclubs hoorden informanten dat jongeren van plan waren naar Unter den Linden te trekken om Jacksons optreden op te vangen. De Stasi verwachtte vooral “muziekinteressierte Personen”, maar hield rekening met provocateurs. Tijdens het concert zouden agenten in burger worden ingezet om de situatie te controleren.

De nep-Michael Jackson bij Checkpoint Charlie
Een dag voor het concert ontstond onverwachte opschudding. Bij Checkpoint Charlie verscheen een man met hoed en zonnebril, begeleid door een cameraploeg. Omstanders — én de Stasi — waren ervan overtuigd dat het Michael Jackson was. De vermeende superster schudde handen van Amerikaanse militairen en trok een menigte van zo’n honderd nieuwsgierigen.

Pas later bleek dat de Stasi zich had laten misleiden. De man was niet Jackson, maar de Zuid-Afrikaanse dubbelganger Faisal St. Anthony, die voor een satirisch item van het Sat.1-programma Hallo Berlin door de stad werd gestuurd.

De avond waarop de Muur trilde
Op 19 juni speelde Michael Jackson voor bijna 50.000 bezoekers in West-Berlijn. Hij bracht klassiekers als Thriller, Billie Jean en Beat It, maar ook nummers uit zijn tijd bij de Jackson Five.

De DDR probeerde het evenement te neutraliseren met een eigen “tegenconcert” in Weißensee, waar Bryan Adams en Heinz Rudolf Kunze optraden. Met succes: ongeveer 100.000 mensen bezochten het Oost-Berlijnse evenement. Toch verzamelden zich tussen de 3.000 en 5.000 jongeren bij het Brandenburger Tor om Jacksons optreden te beluisteren.

Botsingen met westerse cameraploegen
West-Duitse tv-teams van ARD en ZDF wilden verslag doen van de Oost-Duitse jongeren die naar westerse muziek luisterden. Dat was voor de Stasi onacceptabel. Agenten in burger vielen de cameraploegen aan en vernielden apparatuur. Tegelijkertijd werden groepen jongeren uiteengedreven en minstens 17 mensen gearresteerd.

Sommige fans probeerden de journalisten te beschermen. De ARD zond later beelden van de confrontaties uit in de Tagesthemen.

De volgende dag diende de West-Duitse regering een officieel protest in. De DDR ontkende echter elke vorm van geweld tegen journalisten.

De Stasi herschrijft de werkelijkheid
In een intern rapport stelde de Stasi dat de westerse journalisten “bewusst aggressiv” hadden gehandeld en probeerden “feindlich-negative Kräfte” te activeren. De eigen medewerkers zouden “sachlich und besonnen” hebben opgetreden. Van geweld zou “in keiner Phase” sprake zijn geweest — een conclusie die haaks stond op de tv-beelden die inmiddels in de Bondsrepubliek waren uitgezonden.

Een zomer die de kloof hoorbaar maakte
De Rockzomer van 1988 liet zien hoe muziek de scheidslijn tussen Oost en West kon doorbreken — en hoe nerveus de DDR-leiding werd wanneer jongeren zich door westerse cultuur lieten inspireren. Terwijl Michael Jackson op het podium stond, werd aan de andere kant van de Muur duidelijk dat de roep om vrijheid niet langer te dempen was.

Het bericht Michael Jackson aan de Muur: hoe de Rockzomer van 1988 Oost en West in beroering bracht verscheen eerst op IJzeren Gordijn.

“Wir scheiß Ossis, heut ziehen wir blank am FKK”, zingt Marteria in zijn ossi-partij, en natuurlijk huisvest hij naast nudisme ook Rotkäppchen-Sekt, asbest en aspic. Maar stelt ook: “Ja, we zijn van gisteren, maar wie heeft hier de Tesla-fabriek?”

Campino, zanger van Die Toten Hosen, doet hetzelfde voor het Westen. Hij zingt: “Wil je oesters en champagne? Kom naar ons naar het KaDeWe. Je kunt de kreeft in je Charité houden.” Steeds weer de regel ‘Wir scheiß Wessis waren schon lange vor euch da’, maar dan volgt het inzicht: “Trink kein’ Champagner mehr, nur noch Rotkäppchen-Sekt. Schmeckt gar nicht so schlecht.”

En ook Merteria komt tot de verzoenende conclusie: “Dit land, nog steeds twee delen. Laten we daar verandering in brengen, het is klote.” De nummers zijn niet agressief, maar ironisch en vol zelfspot.

Het idee om deze twee nummers samen uit te brengen ontstond toen Campino (59) een bezoek bracht aan zijn vriend Marten Laciny (39), oftewel Merteria.

Marteria: “’Scheiss Wessis’ was het eerste nummer, en toen zei Campi: Hé, als we dit nummer hebben, hebben we ook de andere kant van de medaille nodig. Dus je doet nu ‘Scheiss Ossis’. Ik moest er eerst even over nadenken, want ‘Scheiss Wessis’ komt mij als Ossi natuurlijk meer bekend voor, je komt het elke dag tegen. Het was erg leuk om plezier te hebben. Dat is tegenwoordig bij veel onderwerpen niet meer het geval.”

Campino vult aan: “Omdat we onszelf belachelijk maken, kunnen we ons een heel ander niveau van ongepastheid permitteren”, zegt de West-Duitse punkrocker. “Voor mij was het duidelijk: we gaan echt de boel opvrolijken als er het tegennummer ‘Scheiss Ossis’ komt.”

In een aanvullende verklaring, kort voor de release van de single, merkt Campino op: “Echter, we hebben de nummers drie maanden geleden geschreven en opgenomen, en de wereld was toen anders. Sinds Poetins aanvalsoorlog in Oekraïne is niets meer hetzelfde als voorheen en onze beide nummers lijken in de nieuwe context anders dan verwacht.”

Het bericht ‘Scheiß Ossis’ en ‘Scheiß Wessis’: Die Toten Hosen en Marteria gooien vooroordelen in het rond verscheen eerst op IJzeren Gordijn.

De bom viel gelukkig nooit, maar de Koude Oorlog leidde wel tot een muzikale explosie. Grote hits als ’99 Luftballons’, ‘Nikita‘ en ‘Wind of Change’ komen voorbij. De Koude Oorlog was decennialang de inspiratiebron voor grootheden als David Bowie, The Beatles, Bob Dylan. Ook Nederlandse bands als Doe Maar en Toontje Lager toonden zich maatschappijkritisch. Protestsongs als ‘De Bom’ en ‘Over de Muur‘ behoren tot ons collectief geheugen.

De uitzending start om 20.20 uur.

Het bericht TV-Tip: Soundtrack van de Koude Oorlog verscheen eerst op IJzeren Gordijn.

In Suhl kwamen 3.000 fans om de ‘paniekrocker’ in levende lijve te zin. Velen hebben tranen in hun ogen van vreugde. Ze hebben jaren op dit moment gewacht. Voor hen waren deze concerten als een roes – een droom die uitkwam.

25 jaar na zijn legendarische optreden in Suhl, trok Udo Lindenberg voor een film in 2014 opnieuw naar het kleine Thüringse stadje. Hij wilde twee fans ontmoeten die hij toen had ontmoet: “Ik wilde de jongens weer zien, de experts, de paniek-experts van toen”.

De film is online (in Duitsland) nogmaals te zien.

Het bericht Udo Lindenberg ‘rockt’ in het Oosten verscheen eerst op IJzeren Gordijn.

Belangstellenden zijn van harte welkom bij een ontspannende online-avond over DDR-muziek. Men kan luisteren naar de bekende ‘schlagers’ en rock. Maar ook liederen die destijds verboden waren, komen langs. Tussen de liedjes door is er ruimte voor verhalen, herinneringen, ervaringen… Anja Fricke leidt aanwezigen als moderator door de avond heen als ‘Schallplattenaufleger’ (DJ).

Vrijdagavond 28 mei is er plek voor maximaal 30 deelnemers. Zo is er gelegenheid voor interactie. Inloop is vanaf 19.15 uur en het programma duurt van 19.30 uur tot 21.30 uur. De organisatie vraagt voor een passende financiële bijdrage. Dat kan bij de registratie. Men ontvangt na registratie een e-mail met de link (Microsoft Teams).

Als zelfstandig DDR-specialist verzorgt Anja Fricke gastlessen en colleges voor onderwijsinstellingen en volwassenonderwijs. En organiseert zij cultuurreizen naar de voormalige DDR. Daarbij gebruikt zij veel originele documenten en voorwerpen. Maar zij geeft mensen vooral een ervaring, zodat ze voelen hoe het destijds was. Onder andere door persoonlijke verhalen. Als cultuurwetenschapper behandelt zij uiteraard zowel de positieve als de duistere kanten van de DDR.

Aanmelden kan online.

Het bericht Een ontspannende online avond over DDR-muziek verscheen eerst op IJzeren Gordijn.

Niemand was veilig voor de Stasi-informanten, zelfs muzikant Rio Reiser (‘koning van Duitsland’) niet. Bijna zeven jaar lang stond de tekstschrijver en zanger van de anarcho-rockgroep Ton Steine ​​Scherben onder toezicht van het Ministerie van Staatsveiligheid.

Dit blijkt uit bestanden van geheime diensten die voor ‘Der Spiegel’ beschikbaar zijn. Reiser, geboren in 1950 als Ralph Möbius, wekte voor het eerst de interesse van de Stasi op 24 april 1976, toen hij zich op de doorvoerroute van West-Berlijn naar Lauenburg bevond. Toen de jonge muzikant uit het Westen met een kennis vertrok in zijn roodbruine Ford Taunus aan de grensovergang Staaken, trok het duo de aandacht bij de DDR-grenscontrole vanwege hun ‘nerveuze gedrag’.

De twee werden ervan verdacht vluchthelpers te zijn. Een waarnemer reed achter hen aan en ontdekte dat ze een pauze namen in Ludwigslust en dat ze ‘een pot koffie en een Hamburger Schnitzel’ aten. De twee zouden argwanend zacht gesproken hebben. De Stasiprosa over Reiser’s metgezel: “Het gedrag van de persoon die het gesprek voert, kan als zeer nerveus worden beoordeeld.”

Een MfS-kapitein genaamd Trelewska beval een ‘observatie’ die ‘noodzakelijk’ was. Een medewerker werd naar Kreuzberg gestuurd om Reiser te verkennen, maar de spion had het verkeerde huisnummer. In ieder geval woonde de zangeres toen al voornamelijk in Noord-Friesland. Het duurde tot 1983. Tegen die tijd had de Stasi de omgeving van de muzikant, een ‘brede groep mensen’, verduidelijkt. Overigens sloot Reiser zich kort na de val van de Berlijnse Muur aan bij wat toen bekend stond als de PDS.

Er is een voorstel om de in 1996 overleden zanger dit jaar in Berlijn-Kreuzberg wordt gehuldigd. Heinrichplatz moet dan worden omgedoopt tot Rio-Reiser-Platz.

Het bericht Rio Reiser werd door de Stasi in de gaten gehouden verscheen eerst op IJzeren Gordijn.

Ulrich Schuster is een van de grondleggers van de zender. “De aanleiding was 30 jaar Duitse eenheid en val van de Muur”, zo vertelt de initiator. “Er is immers veel te vinden uit de tijd van de Oost-Duitse staatsradio.

Op 7 oktober werd gestart met het nummer ‘Freiheit’ op de internetzender die vooralsnog veel non-stop muziek uit de voormalige DDR laat horen, afgewisseld met jingle’s van de zender uit vervlogen tijd. “De naam is dan ook bewust gekozen, refererend naar het eerste Oost-Duitse radio-net”, aldus Schuster.

Voornamelijk wordt muziek uitgezonden tot 1990, artiesten die vaak airplay kregen op de DDR-radio, omdat ze vaak gastoptredens maakten in Oost-Duitsland, of omdat er platen werden uitgebracht. Internationale muziek en producties uit de DDR worden ongeveer op gelijke voet gespeeld. “’s Avonds zullen we progressiever zijn en ook wat nieuwe titels gebruiken. Actuele interviews en verschillende speciale programma’s in het weekend ronden ons aanbod af”, zo vervolgt initiator Schuster.

De online radiozender is een onderdeel van Radio Marabu.

Het bericht DDR Eins, oude zender, nieuw op internet verscheen eerst op IJzeren Gordijn.

De band Goitzsche Front werd in 2009 opgericht. In eerste instantie was het een coverband. Na enkele jaren begonnen de leden hun eigen nummers te schrijven waarbij punkinvloeden de boventoon voerden. Ze lieten zich vooral inspireren door Böhse Onkelz, Berliner Weisse en Verlorene Jungs.

Begin 2012 ontstond het idee om een ​​eigen album uit te brengen en in april van datzelfde jaar begon de opname in de studio. Het resultaat was het debuutalbum ‘Music is my Blood’ op het label KB-Records. Met hun derde album ‘Mo’, dat onder het DOR-label verscheen, slaagden ze er voor het eerst in om de Duitse albumcharts binnen te dringen. Dit werd gevolgd door de albums ‘Deines Glückes Schmied’ (januari 2018) en ‘Ostgold’ (3 januari 2020).

De band trad voor het eerst op in een kleine groep voor vrienden en familie, voordat grotere optredens volgden op het Spreewaldrock Festival, het Back to the Streets Festival of het 20 Years KrawallBrüder concert. In 2015 begon de Aus Ruinen Tour 2015 met de release van het album en verdere optredens op de GOND of het Krautlaut Festival. In 2016 trad de band op tijdens het Alpen Flair Festival in Zuid-Tirol, de GOND, de With Full Force en de Summer Breeze.

In februari en maart 2018 volgde de release van het album ‘Deines Glückes Schmied’ en enkele concerten. Van eind maart tot eind april 2018 traden de musici in het voorprogramma van Frei.Wild op, tijdens concertreizen in Duitsland, Nederland, Oostenrijk, Zwitserland en Italië. Van 6 tot 10 juni 2019 was er de tour ‘The East rocking’ met de autocolonne-fans van Oberwiesenthal over Oschatz, Stendal en Eberswalde naar Peemunde. Dit maal was Dieter Birr een speciale gast. Van januari tot maart 2020, net voor de Corona-crisis volgde de ‘Ostgold Tour’ met optredens in 14 Duitse steden en in Wenen.

De band treedt vandaag, na een lange stop vanwege de coronacrisis weer op, in de open lucht in Oschatz.

Foto: Facebook Goitzsche Front

Het bericht Goitzsche Front maakt rockmuziek met een knipoog naar het Oosten verscheen eerst op IJzeren Gordijn.

In de directe omgeving werd in de nacht van 1 mei 1976 Michael Gartenschläger door een Stasi-medewerker neergeschoten toen hij probeerde een wapen te vernietigen.

In de nacht van 1 mei 1976 wilde Gartenschläger met twee metgezellen een derde SM-70 ontmantelen bij grenspilaar 231, waar hij de andere twee al had ontmanteld. Alle drie de mannen waren bewapend. Ze kenden de ins en outs van het project maar wisten niet dat de Stasi op de hoogte was van hun plannen. Deze hadden zich ten doel gesteld om deze mannen te arresteren. Gartenschläger zorgde dat zijn twee kompanen op de grens aanwezig waren en ging zelf de grens naar de DDR over om de SM-70 tot ontploffing te brengen.

In het jaar 2000 kwam de zaak voor de rechtbank. Hier werd verteld dat een van de kompanen schoten had gehoord en even later Michael Gartenschläger op de grond zag liggen. Hij ontdekte dat hij nog leefde. Toen de metgezellen een geluid hoorden, zetten ze het op een vluchten en schoten in de richting van het geluid. Even later hoorden de metgezellen een tweede schot.

De metgezellen gingen even later terug en vervoerden de dodelijk gewonde Gartenschläger terug naar de grens. Gartenschläger leefde toen nog. Een aangestelde militaire arts bepaalde het tijdstip van overlijden om 23.45 uur. Uit het onderzoek bleek dat Gartenschläger waarschijnlijk bij de eerste slag door het hart was geschoten, waarna hij zelfs bij een onmiddellijke operatie weinig kans op overleving zou hebben gehad.

In maart 2000 vond het proces tegen drie leden van de Stasi plaats bij de rechtbank in Schwerin. Het onderwerp van de proef was het tweede schot. Aangezien Gartenschläger al dodelijk gewond was geraakt na de eerste reeks schoten, die hij hoogstwaarschijnlijk zelf was begonnen, werden de beschuldigingen voor poging tot moord teniet gedaan. De beklaagden werden vrijgesproken omdat volgens het bewijsmateriaal kon worden aangenomen dat ‘het gedrag van de beklaagden werd gerechtvaardigd door zelfverdediging overeenkomstig artikel 32 van het wetboek van strafrecht of althans door de veronderstelling van een situatie van zelfverdediging (vermeende zelfverdediging).’

In april 2003 werden de oversten van de dubbele posten, MfS-kolonel Helmut Heckel en MfS-luitenant-kolonel Wolfgang Singer, berecht voor de Hogere regionale rechtbank in Berlijn. Het proces tegen luitenant-generaal Karl Kleinjung, die mede was beschuldigd, was verbroken en later beëindigd nadat Kleinjung was overleden. De beklaagden werden ervan beschuldigd Gartenschläger te hebben gedood. De beschuldigde Heckel werd vrijgesproken. De rechtszaak tegen Singer werd wegens beperking beëindigd. Het parket heeft beroep aangetekend tegen de beëindiging van de procedure. In zijn arrest van 16 februari 2005 verklaarde het Federale Hof van Justitie ‘dat de betrokken DDR-leidinggevenden, inclusief de verdachten, de moord op Gartenschläger en zijn helpers hadden gepland en medewerkers de opdracht hadden gegeven dit bevel uit te voeren opdat ze anders zouden worden gearresteerd. Dit niet-geslaagde verzoek tot het plegen van een handeling zou strafbaar zijn op grond van artikel 227 van de DDR, maar was nu verlopen. De BGH erkende dat de zaak moest worden stopgezet en sprak de verdachte Singer vrij.

Het bericht Gerd Knesel brengt eerbetoon aan doodgeschoten Michael Gartenschläger verscheen eerst op IJzeren Gordijn.

Sinds hun eerste album waarvan vele exemplaren werden verkocht, ‘Das Leben ist grausam’ (1991), wordt de groep geportretteerd als succesvol bewijs van de opleving in het oosten. ‘Küssen verboten’, ‘Du musst ein Schwein sein.’ Deze hits maakten Die Prinzen bekend in de jaren ‘90.

Urlaub im Schlafsack und nicht in Daunenfedern
Und zum ersten Mal auf eigenen vier Rädern
Ich glaube, jetzt gebt ihr mir völlig Recht
Es war nicht alles schlecht

De groep zet zich af tegen extreem rechts. Krumbiegel werd in 2003 aangevallen door skinheads. De muzikanten willen hun politieke kant echter niet op de voorgrond plaatsen. “Mijn belangrijkste taak is om te entertainen, om mensen een goede avond te garanderen”, zegt Krumbiegel. “Mijn motto is: overschat jezelf niet als zanger.”

Het bericht Lang niet alles was slecht in de DDR verscheen eerst op IJzeren Gordijn.