De tentoonstelling wordt georganiseerd door de Stiftung Berliner Mauer in samenwerking met Mathias Brauner en het Asisi Panorama Berlin.

Op 9 november 2024 is het 35 jaar geleden dat de Berlijnse Muur viel. Rondom deze gebeurtenissen zijn er meerdere activiteiten in Berlijn.

Het bericht Pop-up tentoonstelling bij Checkpoint Charlie verscheen eerst op IJzeren Gordijn.

Musicalminnend Nederland kon zich maandagavond 15 mei opmaken voor de 21ste editie van het Musical Awards Gala, dat mede mogelijk werd gemaakt door de nieuwe hoofdpartner, de VriendenLoterij. Op 15 mei waren alle musicalsterren van Nederland in het AFAS Circustheater Scheveningen bijeengekomen. De spanning onderling was groot, want in het afgelopen jaar zijn er veel grote en kleinere producties in première gegaan die door recensenten goed tot zeer goed beoordeeld zijn.

‘Het is een prachtig musicaljaar geweest,’ liet presentator Frits Sissing voorafgaand aan de uitreiking weten. ‘Een jaar waarin we gelukkig ook weer de bezoekersaantallen zagen toenemen. Veelal stonden de acteurs en actrices voor bomvolle zalen. Op 15 mei werd bekend dat Stef Bos die verantwoordelijk was voor de liedteksten van de musical Checkpoint Charlie een award won samen met Helmer Kant.

Het bericht Stef Bos wint Musical Award beste liedteksten voor Checkpoint Charlie verscheen eerst op IJzeren Gordijn.

Tijdens een onlangs gehouden voorstelling in Helmond werd dit bekend gemaakt. Aan het eind van de voorstelling heeft de cast een video opgenomen waarin belangstellenden aangemoedigd wordt online hun stem uit te brengen voor de musical. Dit kan tot 25 april.

De VriendenLoterij is de nieuwe hoofdsponsor van hét musicalgala van het jaar: de Musical Awards. De prestigieuze awards worden op maandag 15 mei in het AFAS Circustheater in Scheveningen voor de 21e keer uitgereikt. Vorig jaar vielen onder andere de musicals Disney’s Alladin en 14, De Musical en musicalsterren als Pia Douwes, Nyassa Alberta en Stanley Burleson in de prijzen.

Of de musical Checkpoint Charlie bij de genomineerden van 2023 zit is nog niet duidelijk; dat wordt op vrijdag 28 april bekend gemaakt.

Het bericht Musical Checkpoint Charlie genomineerd voor VriendenLoterij Publieksprijs Beste Musical verscheen eerst op IJzeren Gordijn.

Producent Fons van Rongen: “Het verhaal van de musical en de personages passen perfect bij de teksten van Stef, poëtisch en herkenbaar. Ik ben heel blij dat de mensen nu voor of na de voorstelling ook nog kunnen luisteren naar de prachtige nummers van Stef en componist Helmer Kant. En het is natuurlijk een eer dat Stef Bos het album zelf komt uitreiken aan de cast. Dat voelt toch speciaal.”

“Ik heb met tranen in mijn ogen van geluk en ontroering zitten kijken naar een voorstelling die gaat over Berlijn in 1961, mijn geboortejaar. Maar eigenlijk nog steeds relevant is in deze tijd.” Liet Stef Bos weten.

Het live cast album van Checkpoint Charlie bestaat uit 11 liveopnames en is vanaf 26 maart te beluisteren op de bekende streamingsdiensten. Checkpoint Charlie is nog te zien tot en met 29 april 2023 door het hele land. Kijk voor meer informatie hier.

Foto: Goedemorgen Theaterproducties

Het bericht Stef Bos reikt album uit aan cast Checkpoint Charlie verscheen eerst op IJzeren Gordijn.

“Na twee jaar voorbereiding is het bijzonder om eindelijk met de acteurs de repetitieruimte in te kunnen duiken.” aldus producent/regisseur Fons van Rongen. “Alles is nieuw. Het script, de muziek en het decor. Dat maakt het bijzonder. We gaan de komende weken met elkaar deze voorstelling stap voor stap zien groeien en ik kan niet wachten om het publiek het eindresultaat te laten zien.”

De droom van de zangers die op doorbreken staat, spat uiteen op het fonkelnieuwe prikkeldraad, terwijl de groenteman, haar vader, zijn waar verkoopt zoals altijd: Hij is tevreden in de DDR. De slenterende grenswachter die helpt om het prikkeldraad te veranderen in beton begrijpt eigenlijk niet wat hij hier doet. Hij praat met de oma die haar pasgeboren kleinkind niet kan bezoeken vanwege de Muur. De andere kant van de Muur: het Westen, waar ook niet iedereen tevreden is. Want wat als je bent opgegroeid in het Oosten, je je moeder moet missen en je hebt een man, een ambitieuze fotograaf, die niets van dit gemis begrijpt.

En daar, bij het Checkpoint, staat de Amerikaanse soldaat op wacht. Hij ziet de mensen die op ‘Prikkeldraadzondag’ wakker zijn geworden in een paralelle wereld. Hij ziet ze in het duister tasten, gescheiden van hun familie, hun dromen en de stad zoals ze die kenden. Door de Muur. De Muur die hen verdeelt én verbindt.

De musical is vanaf 14 januari te zien in diverse theaters in Nederland.

Het bericht De repetities van Checkpoint Charlie zijn van start verscheen eerst op IJzeren Gordijn.

De Amerikaanse eerste luitenant Vern Pike neemt een trek van zijn sigaret. Zijn rookpauzes met majoor Thomas Tyree zijn een stuk prettiger in de warme apotheek op de hoek van de Zimmerstraße en de Friedrichstraße. Het is iets voor vijven in de namiddag, aan de grens tussen Oost- en West-Berlijn. In de Friedrichstraße klinkt een bekend geluid.

Elke dag rijden er Amerikaanse tanks tussen Checkpoint Charlie en het vliegveld Tempelhof. Maar Thomas houdt zijn blik gevestigd op de Oost-Duitse grenspost. Met een verbaasd gezicht schreeuwt hij: ‘Zie jij wat ik zie?’ En Vern reageert al even geschokt: ‘Sir, dat zijn tanks! Maar niet van ons!’

Van waar ze staan, kunnen ze niet zien of het Russische of Oost-Duitse tanks zijn, maar Thomas moet iets doen. ‘Ik weet niet van wie die tanks zijn, maar ga verdomme naar Tempelhof en zorg ervoor dat onze tanks zo snel mogelijk weer hier zijn,’ zegt hij tegen Vern.

Vern springt in zijn witte Ford en snelt weg. Hij weet dat de laatste tanks die vanaf de grens zijn teruggestuurd een voorsprong van 10 minuten hebben. Zodra hij het konvooi heeft ingehaald, schreeuwt hij uit het raam dat ze hem moeten volgen – terug naar Checkpoint Charlie.

De hele karavaan rijdt achter hem aan. Hij gaat plankgas door de drukke spits in Berlijn, met zwaailichten en sirenes, en gevolgd door alle tanks. Iedereen gaat snel uit de weg.

Iets over zes staan er bij Checkpoint Charlie aan elke kant van de grens 10 tanks opgesteld – met de lopen op elkaar gericht. Er zit amper 200 meter tussen. Voor het eerst staan de Amerikaanse en Russische troepen lijnrecht tegenover elkaar, met maar één opdracht: schiet als de ander schiet.

De slechte economie en de angst voor een niet-democratisch, communistisch land dreven in de jaren 1950 veel Oost-Duitsers op de vlucht naar West-Duitsland. Tussen 1949 en 1961 vluchtten er in totaal ongeveer drie miljoen Oost-Duitsers naar West-Duitsland – de meesten van hen via Berlijn.

Dat vond de regering van de DDR op een gegeven moment te veel en in de nacht van 13 augustus werd de grens tussen Oost- en West-Berlijn gesloten. De bouw van de Berlijnse Muur begon en van de ene op de andere dag mochten Oost-Duitsers niet meer naar West-Berlijn reizen.

In oktober van hetzelfde jaar begonnen de Oost-Duitse grenswachters – in strijd met de afspraken over vrijheid van verkeer – de identiteitspapieren van westerse soldaten en diplomaten die de grens overstaken te controleren. En dat gebeurde meestal bij Checkpoint Charlie.

Op 22 oktober werden de Amerikaanse diplomaat Allan Lightner en zijn vrouw aan de grens tegengehouden, toen ze met de auto via Checkpoint Charlie naar Oost-Berlijn wilden rijden. Er ontstond een discussie tussen Lightner en een van de grenswachters. Lightner probeerde een doorgang te forceren door flink het gaspedaal in te drukken, maar de zigzaggende weg over de grensovergang remde hem af.

Plotseling kwamen er vier Amerikaanse M48-tanks en twee pantservoertuigen vanuit West-Berlijn richting de grens gereden. De Amerikaanse grenswachters hadden het incident gemeld bij de Amerikaanse opperbevelhebber en de vrijheid van verkeer moest nu met geweld worden verdedigd.

De tanks kwamen tot stilstand en richtten hun lopen op Oost-Berlijn. Acht soldaten liepen naar de auto van Lightner en escorteerden hem over de grens. De Oost-Duitse grenswachters waren zo verbaasd dat ze niet wisten wat ze moesten doen.

De Sovjet-Unie reageerde woedend. Een Sovjet-officier probeerde de Amerikanen met dreigementen tegen te houden: ‘Dit soort acties dwingt ons om tegenmaatregelen te nemen. Wij hebben ook tanks.’

De VS hield voet bij stuk. Op vrijdag 27 oktober had Ivan Konev, de bevelhebber van de Russische troepen in Oost-Duitsland, er genoeg van. Na overleg met partijleider Nikita Chroesjtsjov werd er een duidelijke strategie bepaald: voor elke Amerikaanse tank bij Checkpoint Charlie zouden de Russen ook een tank opstellen.

En dus stonden er op 27 oktober 10 Amerikaanse M48’s met de loop gericht op 10 Russische T-54’s aan de andere kant van de grens, op amper 200 meter van elkaar. Bij Checkpoint Charlie was de spanning te snijden: niemand wilde als eerste schieten, maar iedereen stond klaar om vijandig vuur meteen te beantwoorden.

De Amerikaanse president John F. Kennedy en Nikita Chroesjtsjov probeerden uit alle macht om een catastrofe te voorkomen. De militaire leiding in Berlijn dacht dat de Sovjet-Unie wel toe zou geven als ze met tanks door de Berlijnse Muur zouden rijden. Kennedy wilde geen oorlog riskeren, maar hij moest voet bij stuk houden en kon zich dus ook niet terugtrekken. Er moest een compromis komen, een deal.

En zo kwam het voorstel op tafel dat de komende 28 jaar het lot van Berlijn zou bepalen. Als Chroesjtsjov zijn troepen als eerste terug zou trekken, zou Kennedy zijn eis van onvoorwaardelijke toegang tot heel Berlijn laten varen. Zaterdagochtend 28 oktober trok één Russische tank zich een paar meter terug – gevolgd door een Amerikaanse tank. En zo trokken alle tanks zich langzaam terug. Om 11 uur was de rust weergekeerd bij Checkpoint Charlie.

Beide kanten haalden opgelucht adem. Kennedy was niet helemaal tevreden en concludeerde: ‘Het is niet echt een goede oplossing, maar het is een stuk beter dan oorlog.’

Heinz Schäfer, een Oost-Duitse grenswachter, herinnert zich nog hoe rampzalig het had kunnen aflopen: ‘Als er ook maar één soldaat was geweest die het aan moed had ontbroken, dan weet ik niet of we hier vandaag hadden gezeten.’ Tyler Wilson, die in een van de Amerikaanse tanks zat, weet ook nog goed hoe ernstig de situatie was: ‘Eén fout en ik weet niet of we een Derde Wereldoorlog hadden gehad, maar het was in ieder geval niet goed afgelopen.’

Lightner stak die middag drie keer de grens over, vergezeld door een militaire escorte, om duidelijk te maken dat de vrijheid van verkeer nog steeds gold. Dit soort incidenten kwam in de dagen daarna vaker voor, en uiteindelijk stonden er 10 M48-tanks klaar om naar Checkpoint Charlie gestuurd te worden.

Het bericht Checkpoint Charlie was middelpunt van politiek spel verscheen eerst op IJzeren Gordijn.

Na de Tweede Wereldoorlog wordt Berlijn in 4 zones verdeeld. Er komt een Russische zone (DDR/Oost-Berlijn) en een Amerikaanse, Franse en Britse zone (BRD/West-Berlijn). Tussen de DDR en de BRD loopt een zwaarbewaakte grens en West-Berlijn wordt van 13 augustus 1961 tot 9 november 1989 van Oost-Berlijn gescheiden door de Berlijnse Muur. Vanaf dat moment mogen alleen buitenlanders een beperkt aantal grensposten tussen oost en west passeren. Uitgezonderd mensen uit West-Berlijn, West-Duitsland en leden van de geallieerde landen.

De Amerikanen gebruiken 3 controleposten, Checkpoint Alpha, Checkpoint Bravo en in het zuidelijke gedeelte van de Friedrichstraße, bij de Zimmerstraße, bevindt zich Checkpoint Charlie. Omdat Checkpoint Charlie de snelste doorgang biedt naar het Oost-Duitse centrum wordt deze grensovergang het bekendst. Het wordt tevens een symbool voor de Koude Oorlog en is nog steeds in menig spionagefilm en thriller te zien.

Na de Duitse hereniging in 1989 herinnert Checkpoint Charlie aan een zwarte bladzijde uit de geschiedenis en de grensovergang in de Friedrichstraße wordt afgebroken. Jarenlang herinnert niets meer aan de controlepost, tot er in 2000 op veler verzoek een exacte kopie van het wachthuisje geplaatst wordt, inclusief een gedenkteken. Tegenwoordig is het een belangrijke toeristentrekker in Berlijn. Het nabij gelegen Haus am Checkpoint Charlie biedt daarnaast veel achtergrondinformatie over de vele ontsnappingspogingen tussen Oost naar West.

Toch speelt het Stadsbestuur van Berlijn met het idee om de omgeving ingrijpend op de schop te gooien. Vorig jaar presenteerde de stad een eerste ontwerp voor de voormalige grensovergang tussen West- en Oost-Berlijn aan de Friedrichstraße. Volgens het plan komt er een museum gewijd aan de Koude Oorlog en worden er sociale huurwoningen gebouwd. De inwoners van Berlijn mogen hun mening geven en meepraten over de plannen.

Overigens is het originele grenshuis van Checkpoint Charlie nog steeds te bezoeken. De originele grensoverganspost is nog te bezoeken in het AlliiertenMuseum. Dit museum aan de stadsrand van Berlijn verschaft meer informatie over de rol van de westelijke geallieerden in Duitsland tussen 1945 en 1994.

Het bericht Replica Checkpoint Charlie laat originele oude grensovergang vergeten verscheen eerst op IJzeren Gordijn.