Het kamp in Ketschendorf diende de Sovjet bezettingsmacht als interneringskamp. Met de oprichting van een gedenkteken in 1990 en de evaluatie van het dodenboek zijn thans 4.722 slachtoffers die in het speciale kamp als gevolg van onmenselijke levensomstandigheden zijn gestorven, bij naam bekend.

Het bericht Herdenking slachtoffers Kamp 5 verscheen eerst op IJzeren Gordijn.

De deputaten zijn eigenlijk bezorgd over de integratie van de Stasi-administratie in het Federaal Archief, die zes maanden geleden plaatsvond. De vestiging Frankfurt (Oder), met zijn 43 medewerkers en elf kilometer aan dossiers, blijft behouden, melden archiefvoorzitter Michael Hollmann en zijn plaatsvervanger Alexandra Titze. In de oude penitentiaire inrichting in Cottbus wordt een nieuw bijkantoor ingericht. Elke laatste dinsdag van de maand is daar al een spreekuurafspraak. Het poortgebouw is bedoeld als een echt bijkantoor, maar moet eerst worden verbouwd en gerenoveerd. Er is een bedrag van een miljoen nodig. Dit brengt het Federaal Archief in verlegenheid, dat de Stasi-documenten eigenlijk gratis onder haar hoede zou moeten nemen.

Er zouden tien medewerkers moeten zijn voor de vestiging in Cottbus, zegt de Stasi-staatsvertegenwoordiger Maria Nooke – officieel en onhandig geformuleerd, zij is de vertegenwoordiger van de deelstaat Brandenburg voor het omgaan met de gevolgen van de communistische dictatuur. Tien medewerkers zou niet teveel gevraagd zijn. Mecklenburg-Voor-Pommeren heeft immers minder inwoners dan Brandenburg, maar heeft 86 medewerkers voor drie vestigingen van de Stasi-administratie. Op dit moment doen de 43 medewerkers in Frankfurt (Oder) het overleg in Cottbus.

Dieter Dombrowski van het Mensenrechtencentrum wil dat de stad, de staat en de federale overheid het poortgebouw als een gezamenlijk project zien. Helaas zou een ministerie in Potsdam hebben gezegd: “Als de federale archieven daar naar binnen willen, moeten ze ervoor betalen.” Dombrowski ziet de verhuizing van het bijkantoor als een “kans”. Welke rol speelden Traute Lafrenz en de acht andere vrouwen van de Witte Roos die gevangen zaten in Cottbus bij het concept van een Cottbus Stasi-recordarchief? “Laat zien welke mechanismen dictaturen gemeen hebben – of ze nu rood, bruin of iets anders zijn”, zegt Dombrowski, die tot 2019 lid was van het CDU-staatsparlement.

Christoph Poster, predikant van de Cottbus Oberkirche ten tijde van de hereniging, lid van de oppositie Neues Forum en strijdmakker in de Stasi Ontbindingscommissie, vertelt de Cultuurcommissie ook iets over de ‘verwevenheid van de nationaal-socialistische dictatuur en de SED dictatuur’. Pas toen parlementslid Isabelle Vandré (Die Linke) zich de ‘eigenheid van de Holocaust’ herinnerde, beweerden Nooke en Polster dat er geen twijfel bestond over het unieke karakter van de nazi-misdaden.

Het bericht Miljoenen voor de Stasi-documenten verscheen eerst op IJzeren Gordijn.

Er is een nieuw projectcentrum opgezet bij het Cottbus-gevangenismonument om onderzoek te doen naar politieke gevangenschap in de Cottbus-gevangenis van 1933 tot 1945. Het doel van het project is om de nazi-geschiedenis van het gebouw dieper te onderzoeken en de bestaande tentoonstelling over dit onderwerp te herzien en uit te breiden. Sinds 2013 behandelt de permanente tentoonstelling ‘Karierte Wolken – politische Haft im Zuchthaus Cottbus 1933 – 1989′ het lot van talloze moedige gevangenen, zoals Sorb-vrouwen, Jehovah’s Getuigen of Duitse en buitenlandse vrouwen die zich verzetten tegen het nazi-regime van terreur. Afgezien van deze presentaties in de tentoonstelling, die werden voorafgegaan door jarenlang onderzoek, zijn er geen studies over de vrouwengevangenis van Cottbus.

Over het algemeen zijn er studies verschenen over enkele gevangenissen die zich bezighouden met de omstandigheden daar tijdens het nationaal-socialistische tijdperk. Met betrekking tot de vrouwengevangenis van Cottbus zijn er slechts twee verwijzingen in het standaardwerk uit 2006 ‘Gevangen onder Hitler: gerechtigheid en gevangenis in de nazi-staat’ van Nikolaus Wachsmann. Met het nieuwe onderzoekscentrum wil het Menschenrechtszentrum Cottbus deze leemte dichten in de stand van het onderzoek naar het strafsysteem onder het nationaal-socialisme. Bovendien is het de bedoeling om onmiddellijk voordat het te laat is, contact op te nemen met de weinige overlevende hedendaagse getuigen in het buitenland.

Het project voor het nieuwe onderzoekscentrum wordt gefinancierd door de federale regeringscommissaris voor Cultuur en Media en de deelstaat Brandenburg. Een interdisciplinaire wetenschappelijke adviesraad zal de ontwikkeling van het tentoonstellings- en communicatieconcept ondersteunen. De adviesraad omvat:

Dr. Insa Eschebach, voormalig directeur van het monument Ravensbrück, historicus
Dr. Sabine Kuder, Hoofd Publieke Geschiedenis, Federale Stichting tot het reiken van de SED-dictatuur Regine Meldt, Museum voor Communicatie Berlijn; Hoofd public relations en didactisch-pedagogisch aanbod Martina Staats, hoofd van het monument in de Wolfenbüttel-gevangenis

“Voor de voormalige politieke gevangenen van de DDR is het erg belangrijk dat, naast hun eigen ervaringen, intensief wordt omgegaan met het onrecht dat tijdens het nazi-tijdperk is gepleegd”, zegt Dieter Dombrowski, voorzitter van het Vereins Menschenrechtszentrum Cottbushet, die opgesloten was in de gevangenis van Cottbus van 1974 tot 1975. De nieuwe bevindingen zullen in december 2023 aan het publiek worden gepresenteerd in de tentoonstelling die voor dit deel van de geschiedenis is herzien en uitgebreid.

Foto: Menschenrechtszentrum Cottbus e.V.

Het bericht De gevangenis van Cottbus begint met onderzoek naar politieke gevangenschap verscheen eerst op IJzeren Gordijn.

Zoals de internationale vergelijking laat zien, maken gedenktekens ter herdenking van de misdaden die zijn gepleegd door de communistische dictaturen en hun slachtoffers al lang deel uit van de herinneringscultuur in andere landen.

Een eerste stap in de realisatie van het centrale monument was het maken van een haalbaarheidsstudie. De federale commissaris voor cultuur en media was hiervoor verantwoordelijk. Dit was de taak van de Federale Stichting voor Renovatie, vertegenwoordigd door Dr. Anna Kaminsky en de Union der Opferverbände Kommunistischer Gewaltherrschaft (UOKG), vertegenwoordigd door Dieter Dombrowski, belast met de inhoud van het concept en verantwoordelijk als begeleider het hele project.

Als coördinator van het project begon politicoloog Melanie Dore in mei bij de Federale Stichting voor Renovatie. Het coördinatiecentrum wordt ook ondersteund door een adviesraad van negen leden, benoemd door de staatsminister van Cultuur en Media, prof. Monika Grütters. Leden van de Adviesraad zijn zowel hedendaagse getuigen als vertegenwoordigers van politiek en wetenschap:

*Gesine Oltmanns, burgerrechtenactiviste en een van de organisatoren van de maandagdemonstraties in Leipzig
*Prof. Dr. Ines Geipel, voormalig voorzitter van de Doping-Opfer-Hilfevereins, schrijver en professor aan de Ernst Busch Academie voor Dramatische Kunsten in Berlijn
*Olaf Weißbach, algemeen directeur van het Robert Havemann Gesellschaft in Berlijn
*Prof. Dr. Claudia Weber, hoogleraar hedendaagse Europese geschiedenis aan de Europese universiteit Viadrina aan Frankfurt an der Oder
*Prof. Dr. Leo Schmidt, Technische Universiteit Brandenburg Cottbus, voorzitter Denkmalpflege
*Prof. Dr. Jörg Ganzenmüller, hoogleraar Europäischen Diktaturenvergleich aan de Universiteit van Jena en voorzitter van het bestuur van de Ettersberg Stichting
*Marianne Birthler, voormalig federaal commissaris voor de documenten van de staatsveiligheidsdienst van de voormalige Duitse Democratische Republiek (BStU)
*Christine Lieberknecht, voormalig premier van Thüringen
*Stephan Hilsberg, stichtend lid van de Sociaal-Democratische Partij van de DDR (SDP), voormalig parlementair staatssecretaris bij het Ministerie van Bouw, freelancer voor Deutschlandfunk Kultur

Het bericht ‘Raad der Wijzen’ samengesteld rondom herdenkingsmonument communistische tirannie verscheen eerst op IJzeren Gordijn.