‘Feiten die een nadelig effect hebben op de bevoorrading van de bevolking worden bestraft met gevangenisstraf van zes maanden tot vijf jaar.’ Zo luidde een decreet van dictator Ceaușescu in de jaren tachtig. Een feit dat nadrukkelijk werd genoemd: ‘het kopen en opslaan in hoeveelheden die de gezinsconsumptiebehoeften overschrijden’, iets wat we nu ‘hamsteren’ zouden noemen. Als je op hamsteren werd betrapt, kon je in het Roemenië van Ceaușescu straf tegemoet zien. Ceaușescu had namelijk besloten dat een Roemeen jaarlijks niet meer dan 39 kilo vlees, 78 liter melk en 166 kilo groente nodig had. En vier personen mochten samen niet meer dan twee broden per dag kopen.

Dus wat we vandaag de dag ‘hamsteren’ noemen, was in het Roemenië van de jaren tachtig een sisyfusstrijd om te overleven. Mensen met nostalgie naar de communistische tijd (‘vroeger was alles beter’) zeggen vaak dat er toen niemand van honger is doodgegaan. Maar gemakshalve vergeten ze dat heel het volk een soort circusdier was geworden, getraind om te overleven. Met de dictator als dompteur. Want we leefden om in rijen te staan, zelfs als we niet wisten wat we na twee uur in de rij zouden krijgen: melk of eieren of spijkers. Bijna alle Roemeense kinderen van mijn generatie (en de generatie daarvoor) zijn als het ware opgegroeid in de communistische rijen: vader ging om vier uur ‘s ochtends in de rij staan en om zeven uur, wanneer hij naar zijn werk moest, kwam moeder hem aflossen. En vanaf mijn zevende wisselde ik vervolgens voor enen van plek met mijn moeder. Wat we zouden krijgen was nooit duidelijk.

Het bericht Hamsteren in Roemenië is vergelijkbaar met hamsteren tijdens lockdown verscheen eerst op IJzeren Gordijn.

Wat hij van Edeka mee moest nemen, is al eeuwenlang de intermenselijke standaardvraag van de echtgenoot. ‘Kijk wat er is’, was het standaardantwoord van de vrouw. En zoals altijd dacht de man: dom antwoord, alles is aanwezig.

Maar dat was net voor Corona. Deze week is de zojuist beschreven ruil geen schets van een Loriotpaar, maar een realiteit in de Europese supermarkten. Omdat alles er niet altijd is zoals gewoonlijk. Winkelen is momenteel een interessante reis door de tijd voor geboren Europeanen naar de realiteit van een verloren land. Dat was dus wat de kennissen, vrienden, collega’s vertelden over de dagelijkse boodschappen daar in de DDR: schappen, waar sommige items nog steeds ontbreken en helemaal niets, wijdverspreide producten om gaten te dichten. En: een wachtrij.

Ga naar binnen en trek je favoriete product doelbewust van de plank, dat was het. De gewenste aardappelpuree is uitverkocht, zowel die van Pfanni als van het huismerk. Je kunt er nu boos over worden. Maar u kunt ook kijken naar het individuele pakket dat nog op de plank staat. Er staat ‘Erbspüree’. Nooit gekocht, nooit gegeten. Dus waarom nu niet? Kan alleen de (smaak) horizon verbreden.

Hoewel er momenten zijn dat de planken vol zijn, althans voor een minuut, wanneer de werknemers daadwerkelijk nieuwe goederen gaan inslaan en mensen ze nog niet van de pallet hebben gescheurd. Economische senator Ramona Pop heeft nu uitdrukkelijk de kassiers in de supermarkten geprezen, die naast alle verpakkingen allemaal onbetaald zijn tegelijkertijd maatschappelijk werkers en psychotherapeuten voor Corona-gestresste klanten – “er wordt geweldig, geweldig werk geleverd in de voedselhandel, petje af!”

Maar dat met de rij en de spanning, dat is meer gedurende de dag. ’s Avonds is de supermarkt om de hoek leeg, tenzij er een leverancier aankomt, zo ook de Lidl, inclusief de kassamedewerker, er staan amper tien mensen in de winkel. In tegenstelling tot overdag hoeft u helemaal niet te wachten om binnengelaten te worden. Je moet gewoon openstaan voor alternatieven. Laten we dus eens kijken hoe de erwtenpuree smaakt. Gekruid vlees zou er ook zijn geweest, als alternatief voor morgen. Maar dan kun je beter een blikje tonijn meenemen, bakken met zweterige uien en noedels – die overigens niet helemaal uitverkocht zijn.

Het hoeft geen permanente stand van zaken te zijn en verlangen naar de DDR komt door deze reis door de tijd niet terug. Maar het geeft een beetje aan hoeveel het nu kost om mensen in Europa te behagen – ook al is er nog steeds puree in pakjes en erwten in blik.

Het bericht Coronacrisis: Kopen wat er is verscheen eerst op IJzeren Gordijn.