Het feit dat de Kever nu zo vaak verschijnt, is een catastrofe voor de pas enkele maanden oude DDR en de reden voor een gekke campagne. In de zomermaanden van 1950 was het voor de landbouwers en andere DDR-burgers duidelijk: de Amerikanen lieten de kevers over Oost-Duitse velden vallen. Ze wilden de fundamenten van de Republiek door elkaar schudden en ze op het meest gevoelige punt raken: met het toch al precaire aanbod van basisvoedingsmiddelen.

Het idee om hele gewassen te vernietigen met ongedierte is niet nieuw. Zelfs in de Eerste Wereldoorlog overwogen de Britten en de Fransen om over Duitse velden te vallen. Ze verwierpen het plan uit angst voor hun eigen oogst. Tijdens de Tweede Wereldoorlog experimenteerden de nazi’s met het biologische wapen. De kruipende dieren werden aan beide kanten niet gebruikt. In 1941 werd door de bevolking een onderscheppingsdienst voor aardappelkevers gebruikt; het gevaar van de kever was altijd aanwezig. Uiterlijk sinds 1945 staan ​​de kranten vol met berichten over operaties tegen coloradokevers. “Allereerst echter volledig zonder enige politieke band”, zegt Dr. Stefan Wolle, wetenschappelijk directeur van het DDR Museum.

Het was volkomen normaal dat de plattelandsbevolking in Oost en West in de zomer op keverjacht ging. “Elke zondag om half zes ’s avonds verliet een hele groep mensen het dorp om coloradokevers te verzamelen. Iemand moest uit elk huis komen”, herinnert Helene Dressel uit Brno in Thüringen zich. In 1950 was ze 20 jaar oud, Colorado-aardappelkevers maakten er elke zomer deel van uit. Verzameld in een glas en onschadelijk gemaakt, werd de pest meestal op afstand gehouden.

Het algemene politieke weer zag er somber uit. Na de blokkade van Berlijn en de munthervorming waren de oostelijke en westerse mogendheden sinds 1948 in de Koude Oorlog. Even later zou er een van de meest wrede echte oorlogen in Korea zijn. De westerse machten waren het doelwit van de DDR. “Tot die tijd werden de overwinnaars als onaantastbaar beschouwd”, legt Stefan Wolle uit. Maar dat veranderde nu. Ten laatste met de aanval van Noord-Korea op Zuid-Korea op 25 juni 1950 begon een informatie- en lasterstrijd in de Duitse kranten.

Het Westen was bang voor infiltratie door de communisten, er dreigde een aanval, overal werd op nucleaire spionnen gejaagd, verraders, anticommunistische hysterie was erg in de mode. En zelfs in het Oosten was geen enkele leugen te oppervlakkig om de Westerse vijand in diskrediet te brengen. Het verhaal van de Colorado-kever werd bijzonder gedetailleerd verteld. ‘Neues Deutschland’ printte landkaarten, noemde vluchtroutes van Amerikaanse vliegtuigen en ooggetuigen hadden hun zegje. Op 16 juni kopte het centrale orgaan van de SED: ‘Bijzondere Commissie merkt op: Amerikaanse vliegtuigen lieten grote hoeveelheden Colorado-kevers vallen.’ De krant publiceerde het rapport van een regeringscommissie van staatssecretaris van Landbouw Paul Merker. “Het is tegenwoordig niet met zekerheid te zeggen of mensen dat echt geloofden”, zegt historicus Wolle. Het zichtbare gevolg van de aardappelkeverplaag waren echter drukbezochte verzameloperaties. “Samenwerken tegen het externe gevaar als een beugel heeft al gewerkt”, zegt Wolle.

“Het verhaal van het laten vallen van de kevers verbindt de aantijging van infiltratie met ongedierte”, zegt Stefan Wolle. Dit is niet nieuw, maar wel effectief. “De Amerikaanse kever, afgebeeld op folders met Stars and Stripes, was de perfecte plaag in de sfeeroorlog. Zelfs de Tsjechen en Polen stapten in en stelden ook gediagnosticeerde kevers vast op hun velden.”

Het feit dat dezelfde kevers ook in het Westen bestonden en dat de Amerikanen zichzelf door onbeduidende insecten meer schade zouden hebben berokkend, zijn slechts twee bewijzen dat er nooit een kever is gevallen. Een internationale conferentie in Florence eind februari 1950 toonde aan dat de strijd tegen de Coloradokever sinds het einde van de oorlog door veel landen was verwaarloosd. Het weer werd aan deze mislukkingen toegevoegd. De gewasbeschermingsdienst van de DDR ontdekte dat het gunstige weer voor de kevers leidde tot de ‘volledige ontwikkeling van een tweede generatie in 1949’. Het resultaat in het voorjaar van 1950 was een enorme toename van ‘oude kevers’.

“Het enige verrassende is dat de campagne net zo snel en gewelddadig is gestopt als begonnen. Na slechts vier maanden was er in augustus geen sprake meer van Amerikaanse kevers”, zegt Stefan Wolle. De rapporten over Colorado-kevers gingenn echter door. “Ofwel had het Politburo het gevoel dat het de boog had uitgerekt, of de oude bijtremming tegen de Amerikanen had weer vat gekregen”, vertelt Wolle. Er staan ​​in ieder geval geen aantekeningen in de dossiers voor de Colorado-kevercampagne. De enige kevers die over de DDR vielen, waren van karton. Als tegenmaatregel tegen propaganda stuurden medewerkers van een afdeling van de persafdeling van de gezamenlijke ministeries in Bonn aardappelkeverreplica’s gemaakt van karton met educatieve politieke slogans en de letter F voor ‘vrijheid’ (Freiheit, red.) op de rug naar alle gemeenten van de DDR. Andere kartonnen Colorado-kevers werden uitgestanst en vielen eigenlijk over de DDR.

De propagandastrijd verschoof nu naar andere locaties: datzelfde jaar beweerde de DDR-pers dat de Amerikanen de Loreleirots wilden opblazen en het hele Rijnland wilden overspoelen. Ernst Busch schreef er een liedje over. Er zijn zelfs foto’s van schietgaten vrijgegeven. Tien jaar later, toen de film ‘Planet of Death’ werd opgenomen in Stanislaw Lem in Babelsberg, werd de raketdummy in het Westen beschouwd als een echte Russische nucleaire raket.

Het bericht Propagandastrijd: Toen Amerikaanse vliegtuigen naar verluidt Colorado-kevers over DDR-velden lieten vallen verscheen eerst op IJzeren Gordijn.

In het avondlicht ontvouwt de Berlijnse Karl-Marx-Allee al zijn rauwe pracht: de eerste socialistische straat op Duitse bodem, gebouwd in de jaren vijftig. Als je van Friedrichshain naar de Alexanderplatz loopt, passeer je voormalige arbeiderspaleizen, geprefabriceerde gebouwen, fonteinen en torengebouwen.

Historische gebouwen vol symboliek, stedenbouw en architectuur moesten de utopie van een nieuwe samenleving concreet vormgeven. Niets werd aan het toeval overgelaten, zegt de wetenschappelijk directeur van het DDR-museum, Stefan Wolle. “Het zou ook een stad moeten zijn voor de nieuwe mensen, voor de nieuwe werkende mensen. Al het oude, reactionaire en achterlijke zouden in deze steden symbolisch overwonnen moeten worden. En ze creëerden in feite een zekere gelijkheid.”

In de jaren zestig woonden hier arbeiders, kunstenaars en professoren naast elkaar. Karl-Marx-Allee is 90 meter breed en is perfect voor parades. De ruimtelijkheid van de socialistische stad zou de vooruitgang moeten symboliseren en ook de veronderstelde superioriteit van het systeem. Volgens Stefan Wolle hechtte het politieke leiderschap destijds veel belang aan het aantonen dat de DDR een vooruitstrevende en kosmopolitische staat was. “Een succesvolle nieuwe samenleving die het kapitalisme spoedig zal overtreffen.”

Het collectief rond de architect Hermann Henselmann speelde een sleutelrol bij het vormgeven van deze ‘utopieën’. Naast het ontwerp van de gebouwen op Strausberger Platz, Frankfurter Tor en Haus des Lehrers, tekende Henselmann in de jaren vijftig de eerste ontwerpen voor de Berlijnse televisietoren in bolvorm.

Aangekomen op de Alexanderplatz, laat een muurmozaïek vandaag de dag zien hoe de DDR-leiders de ideale samenleving voorstelden: boeren in de ochtendzon, arbeiders en kunstenaars in ruil – wetenschappers, ingenieurs en artsen vol actie. Het harmonieus samenleven van verschillende beroepsgroepen staat symbool voor een klasseloze samenleving. Het Haus des Lehrers ligt meters hoog. Het mozaïek ‘Unser Leben’ slingert zich rond de kale gevel. Het bestaat uit ongeveer 800.000 individuele stenen en strekt zich uit over twee verdiepingen. Walter Womacka ontwierp het mozaïek tussen 1962 en 1964 in samenwerking met andere kunstenaars.

Het is maar een paar stappen verwijderd van het Haus des Lehrers naar de Alexanderplatz. Het hele plein is in de jaren zestig opnieuw ontworpen en in 1971 voltooid. De architectonische erfenis die na de vernietiging van de oorlog was achtergelaten, moest wijken voor de televisietoren, het warenhuis van het centrum, nu Galeria Kaufhof, een hotel, het reisbureau, de statistiek en de elektronica-industrie. De Alexanderplatz werd het representatieve centrum van de voormalige DDR-hoofdstad. En een goed voorbeeld van Oost-modernisme. Het plein ziet er niet langer visionair uit, ook al ontmoeten mensen elkaar nog steeds bij de fontein van vriendschap tussen volkeren, een overblijfsel van socialistische utopie.

Er zijn al meer dan 25 jaar plannen om hoogbouw te bouwen op de Alexanderplatz in Berlijn. Het nieuwe tijdperk begint eind 2020.

Het bericht Hoe de DDR wilde dat Berlijn eruit zou zien verscheen eerst op IJzeren Gordijn.

In het najaar van 2020 verschijnt de publicatie van de andere delen over vrije tijd, cultuur en reizen, werk, economie en politiek. Voor de trilogie verzamelden de collectie-experts zowel onderscheidende en alledaagse als ongebruikelijke artefacten uit vier decennia van de DDR. “Met dit werk maakt het DDR Museum zijn grote en diverse collectie bewuster voor het publiek en presenteert het, na 30 jaar hereniging, het leven in de DDR in de vorm van objecten. De geselecteerde artefacten documenteren op indrukwekkende wijze de geschiedenis van de staatsontwikkeling”, zegt Jörn Kleinhardt, hoofd collecties van het DDR Museum Berlin.

De teksten van de wetenschappelijk directeur van het museum, Dr. Stefan Wolle, en de auteur Quirin Graf Adelmann v.A. voltooiden deze ‘materiële reis naar het verleden’ met onderhoudende en informatieve inzichten in het dagelijks leven en de economische en productgeschiedenis van de Duitse Democratische Republiek.

Een inkijkexemplaar kun je hier lezen.

https://www.pieterjanssen.eu/wp-content/uploads/2020/07/Inkijkexemplaar-DDR-in-Objekten.pdf

Het bericht DDR Museum Berlin brengt jubileumboek uit verscheen eerst op IJzeren Gordijn.

De voorbije week werd gefilmd in het Berlijnse DDR Museum. Hoofd van de verzameling, Jörn Kleinhardt werd samen met het Wetenschapshoofd, Dr. Stefan Wolle, gefilmd.

De documentaire ‘Erinnerungen an die DDR’ zal medio oktober worden uitgezonden, ter herinnering aan feit dat het dan dertig jaar geleden is dat de DDR ophield te bestaan.

Het bericht Spiegel.tv werkt aan documentaire over de DDR verscheen eerst op IJzeren Gordijn.