Vrouwendag: Belangrijke feestdag in de DDR

8 maart, een belangrijke datum in de DDR. In de DDR was het die dag feest, het was namelijk ‘Internationale Vrouwendag’. We kijken naar een vrouwenbedrijf in de toenmalige DDR om te proberen de sfeer te schetsen.

In 1989 werkte 90 procent van de vrouwen in de DDR – meer dan waar ook ter wereld. Vrouwen werken ook in alle beroepen: als naaisters, ingenieurs en fabrieksarbeiders. Voor veel vrouwen betekent werken echter geen gelijke rechten, maar eerder een dubbele last, naast huishoudelijke taken en het opvoeden van kinderen.
Zelfs vandaag de dag zijn we nog steeds ver verwijderd van gelijkheid. De Internationale Vrouwendag, die we vandaag vieren, herdenkt de strijd voor het stemrecht en gelijke rechten voor vrouwen.

Als voorbeeld nemen we de VEB ‘Boekkunst en sokkenhouderontwerp (Buchkunst und Sockenhalterdesign)’. Een bedrijf met zo’n honderd vrouwen, een voorman, een conciërge en de bedrijfsdirecteur, die een bijzondere rol heeft bij het onderwerp Vrouwendag omdat hij het geld beheert. Voor een directeur in zo’n vrouwenbedrijf was het niet gemakkelijk; hij moest een goede relatie hebben met zijn collega’s. Als vader op dochter of als oom voor zijn nichtjes. De relatie met sommige dames was zo goed dat er bijna sprake was van een huwelijksrelatie. De directeur was gewoon de goede ziel in het bedrijf.

De meester werd voor één dag ober
Medio januari ontbood de betrokken directeur de voorman en de conciërge naar zijn kantoor om met hen de voorbereidingen voor de officiële viering in de bedrijfseetzaal op 8 maart te bespreken. Ze gingen met zijn tweeën zitten, de oude man, zoals hij stiekem werd genoemd, opende de huisbar die voor representatieve doeleinden was ingericht, schonk iedereen een cognac in en legde zijn ideeën uit, die zonder discussie werden aanvaard, waarna ze konden vertrekken. De meester had de taak van ober en de conciërge die van opruimer (vanwege zijn hardwerkende handen).

Liefdevolle decoraties en goed gekoelde wijn
Op de dag van het feest, dat omstreeks twaalf uur zou beginnen, kwamen de dames in hun beste kleren en kon je zien wie van hen westerse connecties had en wie zich in het HO-dameshuis moest kleden. Vanwege deze dresscodes werden er geen werkzaamheden uitgevoerd. Daarom werd de viering vroeg in de ochtend moreel voorbereid met koffie.

Rond twaalf uur arriveerden de dames geleidelijk in bovengenoemde eetkamer. Maar het was geen liefdeloos kale kamer, nee, de twee meesters hadden liefdevol de tafels gedekt, overal stonden bloemen en goed gekoelde wijn, en op de muur stond de spreuk geschilderd op een rood kleed:

Wij collega’s begroeten en feliciteren onze gewaardeerde vrouwen op Internationale Vrouwendag. Op naar nog grotere daden voor het welzijn van ons socialistische thuisland

Vervolgens hield de oude man een toespraak waarin hij met tranen in de ogen het werk van de vrouwen van de VEB ‘Boekkunst en Sokkenhouderontwerp’ prees, hen bedankte voor hun bovengemiddelde prestaties en niet vergat op te roepen tot zelfs grotere prestaties ten goede… enz. Na ongeveer anderhalf uur had hij het gehaald en ging onder staand applaus en diep ontroerd naar zijn stoel. Gedurende deze tijd had de meester, bedenk dat hij serveerde, voor de derde keer de lege wijnflessen omgeruild voor volle.

Woordje van de districtsleiding
Nu sprak een kameraad van de SED-districtsleiding. Het was altijd een eer voor het bedrijf om zo’n gast te hebben, omdat het ervoor zorgde dat de prestaties die door de directeur in zijn toespraak werden erkend, de hoogste niveaus van deze instelling bereikten. De kameraad hield het kort, zei eigenlijk alles wat de oude man al had gezegd en was al na een uur klaar.

Gedurende dit uur werden de flessen op de tafels nog drie keer vervangen en de conciërge had zijn handen vol aan het weggooien van de lege flessen. Na het hectische applaus dat van de districtsleiding naar de kameraad ging, dat hij verdiende na deze lovende woorden, werden er hapjes geserveerd en werd er wat likeur gedronken. Dat de lege wijnflessen keer op keer ongevraagd werden ingewisseld voor goedgevulde flessen hoeft niet nog eens apart vermeld te worden.

Hoogtepunt: prijs ‘Activisten van Socialistisch Werk’
Het was omstreeks 17.00 uur toen het feest zijn hoogtepunt naderde. De directeur ging naar de lessenaar, liet zich horen, wat al behoorlijk moeilijk was, en kondigde aan dat hij nu met de uitreiking zou beginnen.

Frieda, Ludmilla en Beate werden ‘Activisten van het Socialistische Werk’ genoemd , de Klebers en enkele andere dames ontvingen een groter geldbedrag, namelijk een bonus, en de ontwerpers van de boekomslagen werden versierd met de titel ‘Socialistische Brigade’. Deze keer kwamen de ontwerpers van de sokkenhouders met lege handen weg, wat binnen deze groep snikkende blikken en gefluister veroorzaakte.

Alle winnaars kregen een daverend applaus. Of de prijzen terecht of ten onrechte werden uitgereikt, werd pas de volgende dag besproken in ‘één-op-één gesprekken’. Rond middernacht nam de directeur opnieuw het woord. Licht zwaaiend, met enigszins vreemde ogen, kondigde hij aan dat het hem speet dat hij deze viering zo officieel, formeel en zonder de nodige lol had gehouden. Daarom ging hij naar het restaurant ‘Bauernlümmel’, kwam tussenbeide en regelde data voor afterpartyvieringen, die hij tijdig zou aankondigen.

Ze dronken nog een paar flessen wijn, waren tevreden met zichzelf, de wereld en de oude man, en rond drie uur ’s ochtends kon de conciërge de poorten op slot doen met de woorden ‘Tot ziens.’

Bovenstaand verhaal werd gepubliceerd in het boek ‘Kellner Kalle’ van Karl Heinz Winkler.

Geef een reactie